Shoulder Dislocation (खांदा निखळणे) – कारणे, लक्षणे आणि उपचार Ashwini Multispeciality Hospital,
खांदा निखळणे (Shoulder Dislocation) ही एक सामान्य ऑर्थोपेडिक समस्या आहे. खांद्याच्या सांध्यातील वरच्या हाताचे हाड (Humerus) त्याच्या जागेवरून सरकल्यामुळे ही समस्या उद्भवते. खांदा निखळल्यास तीव्र वेदना होतात, हाताची हालचाल करणे कठीण होते आणि खांद्याचा आकार बदलल्यासारखा दिसू शकतो.
वेळेवर योग्य निदान आणि उपचार केल्यास खांद्याची हालचाल पुन्हा सुधारण्यास मदत होते.
1. Shoulder Dislocation म्हणजे काय?
खांद्याचा सांधा हा शरीरातील सर्वाधिक हालचाल करणाऱ्या सांध्यांपैकी एक आहे. या सांध्यामध्ये हाताच्या वरच्या हाडाचा गोलाकार भाग (Ball) खांद्याच्या पातळगोल सॉकेटमध्ये (Socket) बसलेला असतो.

जेव्हा हे हाड सॉकेटमधून बाहेर सरकते, तेव्हा त्याला Shoulder Dislocation किंवा खांदा निखळणे असे म्हणतात.
2. खांदा निखळण्याची प्रमुख कारणे (Causes)
खालील कारणांमुळे खांदा निखळू शकतो:
- खेळताना किंवा व्यायाम करताना पडणे.
- अपघातामध्ये खांद्याला जोरदार धक्का बसणे.
- हातावर जोरात पडणे.
- हात अचानक मागे किंवा वरच्या दिशेने जाणे.
- क्रिकेट, फुटबॉल, कबड्डी यांसारख्या खेळांमध्ये दुखापत होणे.
- खांद्याच्या सांध्याचे लिगामेंट्स कमकुवत असणे.
3. खांदा निखळल्याची लक्षणे (Symptoms)
- खांद्यामध्ये अचानक तीव्र वेदना होणे.
- हाताची हालचाल करता न येणे.
- खांद्याला सूज येणे.
- खांद्याचा आकार बदलल्यासारखा दिसणे.
- हातामध्ये मुंग्या येणे किंवा बधिरपणा जाणवणे.
- हात उचलताना किंवा हलवताना त्रास होणे.
4. Shoulder Dislocation चे निदान (Diagnosis)
खांदा निखळल्याचा संशय असल्यास ऑर्थोपेडिक डॉक्टरांकडून तपासणी करणे आवश्यक आहे.

निदानासाठी खालील तपासण्या केल्या जाऊ शकतात:
- Clinical Examination: खांद्याची स्थिती, वेदना आणि हालचाली तपासणे.
- X-Ray: खांद्याचे हाड जागेवरून सरकले आहे का हे पाहणे.
- MRI Scan: लिगामेंट्स, टेंडन्स आणि मऊ ऊतींची दुखापत तपासणे.
- CT Scan: हाडांना झालेली दुखापत किंवा फ्रॅक्चर तपासणे.

5. Shoulder Dislocation वरील उपचार (Treatment)
उपचार रुग्णाचे वय, दुखापतीची तीव्रता आणि सांध्याची स्थिती यावर अवलंबून असतात.
1. Closed Reduction (खांदा जागेवर बसवणे)

खांद्याचे सरकलेले हाड योग्य वैद्यकीय पद्धतीने पुन्हा सांध्याच्या जागेवर बसवले जाते. ही प्रक्रिया वेदनाशामक औषधे किंवा आवश्यकतेनुसार औषधांच्या मदतीने केली जाते.

2. Shoulder Sling (सपोर्ट)

खांद्याला योग्य आधार देण्यासाठी काही काळ Sling वापरण्याचा सल्ला दिला जातो.

3. Medication (औषधोपचार)

वेदना आणि सूज कमी करण्यासाठी डॉक्टर आवश्यक औषधे देतात.

4. Physiotherapy (फिजिओथेरपी)

खांद्याची हालचाल, स्नायूंची ताकद आणि सांध्याची स्थिरता सुधारण्यासाठी फिजिओथेरपी महत्त्वाची असते.

5. Surgical Treatment (शस्त्रक्रिया)

वारंवार खांदा निखळणे, लिगामेंट किंवा हाडांना गंभीर दुखापत होणे अशा परिस्थितीत शस्त्रक्रियेचा विचार केला जाऊ शकतो.


6. खांदा निखळल्यास काय करू नये?
- स्वतःहून खांदा जागेवर बसवण्याचा प्रयत्न करू नका.
- दुखापत झालेला हात जबरदस्तीने हलवू नका.
- मालिश किंवा जोराने ओढणे टाळा.
- उपचार करण्यास विलंब करू नका.
- हाताला मुंग्या येणे, बधिरपणा किंवा हात थंड पडणे जाणवल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या.
महत्त्वाचे
Shoulder Dislocation ही तातडीने वैद्यकीय उपचारांची गरज असलेली दुखापत आहे.
7. Shoulder Dislocation पुन्हा होऊ नये यासाठी काळजी
- डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार फिजिओथेरपी करा.
- खांद्याचे स्नायू मजबूत ठेवा.
- व्यायाम आणि खेळताना योग्य काळजी घ्या.
- पूर्ण बरे होण्यापूर्वी खेळ किंवा जड काम सुरू करू नका.
- नियमित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
Ashwini Multispeciality Hospital, Nashik येथे ऑर्थोपेडिक उपचार
खांद्याला दुखापत झाली असेल, खांदा निखळला असेल किंवा हाताची हालचाल करताना वेदना होत असतील तर दुर्लक्ष करू नका.

योग्य निदान • योग्य उपचार • योग्य निर्णय
Ashwini Multispeciality Hospital, Nashik
- Orthopaedic Consultation
- Shoulder Dislocation Treatment
- Closed Reduction
- Fracture & Trauma Care
- Physiotherapy & Rehabilitation
Appointment & Contact Details
0253-2472552 / 53

www.autadehospitals.in

Address: Ashwini Multispeciality Hospital, Govind Nagar, Behind Prakash Petrol Pump, Mumbai Naka, Nashik.
Nov 22nd, 2026 5:40 PM

Keywords