प्रथमोपचाराचे (First Aid) मूलभूत नियम अपघात, भाजणे, रक्तस्त्राव, बेशुद्ध पडणे किंवा इतर आपत्कालीन परिस्थितींमध्ये रुग्णालयात पोहोचण्यापूर्वी दिली जाणारी तात्काळ मदत म्हणजे प्रथमोपचार (First Aid). योग्य वेळी दिलेला प्रथमोपचार रुग्णाचा जीव वाचवू शकतो तसेच गंभीर गुंतागुंत टाळू शकतो. प्रथमोपचार का महत्त्वाचा आहे? ✔️ जीव वाचवण्यास मदत होते ✔️ दुखापतीची तीव्रता कमी होते ✔️ रुग्णाची स्थिती स्थिर ठेवता येते ✔️ उपचार सुरू होईपर्यंत आवश्यक मदत मिळते प्रथमोपचाराचे मूलभूत नियम 1️⃣ शांत रहा आणि परिस्थितीचे निरीक्षण करा आपत्कालीन परिस्थितीत घाबरून न जाता शांत राहा. परिसर सुरक्षित आहे याची खात्री करा आणि नंतर मदत करा. 2️⃣ त्वरित वैद्यकीय मदत मागवा गंभीर दुखापत, अपघात किंवा बेशुद्धावस्था असल्यास त्वरित रुग्णवाहिका किंवा डॉक्टरांशी संपर्क साधा. 3️⃣ रक्तस्त्राव थांबवा जखमेवर स्वच्छ कापड किंवा गॉज ठेवून दाब द्या. रक्तस्त्राव जास्त असल्यास त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या. 4️⃣ भाजल्यास योग्य काळजी घ्या भाजलेल्या भागावर 10 ते 20 मिनिटे थंड पाणी सोडा. बर्फ, टूथपेस्ट किंवा घरगुती उपाय वापरू नका. 5️⃣ बेशुद्ध व्यक्तीची काळजी रुग्ण श्वास घेत आहे का ते तपासा. श्वास चालू असल्यास त्याला बाजूला सुरक्षित स्थितीत झोपवा. 6️⃣ फ्रॅक्चरचा संशय असल्यास जखमी अवयव हलवू नका. शक्य असल्यास स्प्लिंट किंवा आधार द्या आणि रुग्णाला तात्काळ रुग्णालयात न्या. 7️⃣ CPR चे ज्ञान असणे आवश्यक हृदयविकाराचा झटका किंवा श्वास बंद झाल्यास CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) जीवनरक्षक ठरू शकते. काय करू नये? ❌ गंभीर जखमी व्यक्तीला विनाकारण हलवू नका ❌ बेशुद्ध व्यक्तीला पाणी किंवा अन्न देऊ नका ❌ भाजलेल्या जखमेवर तेल, मलम किंवा टूथपेस्ट लावू नका ❌ वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय औषधे देऊ नका निष्कर्ष प्रथमोपचाराचे मूलभूत ज्ञान प्रत्येक व्यक्तीला असणे आवश्यक आहे. योग्य वेळी आणि योग्य प्रकारे दिलेली मदत जीव वाचवू शकते. कोणत्याही गंभीर परिस्थितीत त्वरित तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. Ashwini Accident Multispeciality Hospital, Nashik 0253-2472552 / 53 www.autadehospitals.in आपले आरोग्य, आमची जबाबदारी.